Onderzoek

voor PO en VO | bijgewerkt op 7 januari 2021

Op deze pagina verzamelen we relevante onderzoeken naar onderwijs op afstand en hybride lesvormen. 

Doe mee aan onderzoek naar onderwijs op afstand

De ‘Monitor hybride onderwijs’ brengt voor scholen in kaart hoe zij invulling hebben gegeven aan onderwijs op afstand en welke waardevolle lessen zij graag willen behouden.

Ben je benieuwd hoe jouw leraren, ouders en leerlingen onderwijs op afstand (hebben) ervaren in de periode van maart-april 2020? Doe dan mee aan het onderzoek van de PO-Raad en Kennisnet en stel je eigen monitor samen (het onderzoek richt zich ook op het voortgezet onderwijs).

Eerste resultaten po gepubliceerd

De eerste resultaten voor het primair onderwijs van de ‘Monitor hybride onderwijs: wat hebben we geleerd van onderwijs op afstand?’ zijn inmiddels gepubliceerd door Kennisnet en de PO-Raad. Hieruit blijkt dat het merendeel van de scholen in korte tijd wist om te schakelen naar onderwijs op afstand. De verschillen in aanpak waren echter groot. Zo was een gestructureerd lesaanbod en contact met de leraar niet voor ieder kind vanzelfsprekend. Ook de beschikbaarheid van een laptop met internetverbinding was een knelpunt, zowel voor een deel van de leraren als voor leerlingen. Lees het hele artikel en download het onderzoeksrapport op kennisnet.nl.

Webinar eerste resultaten monitor hybride onderwijs

Nadira Saab van Kennisnet heeft in december een webinar gegeven over de eerste resultaten van de ‘Monitor hybride onderwijs’. Hieronder kun je de webinar terugkijken.

NRO verzamelt onderzoek 

Het NRO verzamelt momenteel al het onderzoek naar de impact van de coronacrisis op het onderwijs. En inventariseert welke vragen er nog leven in het veld. Op de website van NRO vind je daarover de eerste publicatie. Heb je een vraag? Dan kun je die stellen via het formulier. Ook kun je je vraag stellen bij de Kennisrotonde. Zie de coronapagina van het NRO voor meer informatie. 

Ook heeft de Kennisrotonde verzameld wat we allemaal al weten over specifieke onderwerpen: afstandsleren, ouderbetrokkenheid, motiveren op afstand, zomerscholen en verlengde leertijd, zittenblijven of overgaan en blended learning

Eerste onderzoeksresultaten

Leerlingenpeiling van Schoolinfo

Schoolinfo heeft een leerlingenpeiling naar onderwijs op afstand uitgevoerd. De peiling vond plaats tussen mei en juli 2020, in september is een rapport opgeleverd met de belangrijkste resultaten. Hieruit blijkt dat leerlingen over het algemeen positief zijn over onderwijs op afstand. De overgang naar online onderwijs is meestal goed verlopen en leerlingen waarderen de inzet van school en het adaptief vermogen van hun leraren. Daarnaast zien we dat leerlingen heel graag weer naar school wilden. Ze misten hun vrienden en het sociale contact. Desondanks zien leerlingen ook positieve kanten van online onderwijs, zoals meer ontwikkeling in zelfstandig werken, minder of anders toetsen en de groei in digitale vaardigheden van leraren.  Het is belangrijk om hierbij aan te geven dat er grote verschillen zijn tussen leerlingen als het gaat om de effecten van afstandsonderwijs. In het rapport staan ook aanbevelingen en aandachtspunten voor het onderwijs.

Inspectie van het onderwijs: aanpassen aan de omstandigheden

De inspectie van het onderwijs volgt het onderwijs in tijden van COVID-19 en dat geeft interessante informatie over de manier waarop het onderwijs zich aanpast aan de omstandigheden. De inspectie hoopt dat het onderwijsveld er zijn voordeel mee kan doen. Deze informatie is afkomstig van een willekeurige en representatieve steekproef onder scholen, instellingen en samenwerkingsverbanden in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en hoger onderwijs. Per sector worden enkele highlights naar voren gehaald. De inspectie heeft een eerste meting gedaan tussen 15 april – 23 april, een tweede meting tussen 22 juni – 3 juli en een derde meting in oktober 2020, waarvan de resultaten zijn gepubliceerd.

Daarnaast heeft de Inspectie de handreiking ‘Effectief afstandsonderwijs’ gepubliceerd. Dit overzichtsartikel beschrijft hoe effectief afstandsonderwijs kan worden vormgegeven. Eerst worden zes risico’s van afstandsonderwijs beschreven . Daarna gaat de handreiking in op effectieve afstandslessen en effectieve aanpakken op schoolniveau, zoals op de kwaliteit van didactisch handelen, op het organiseren van interactie en op leerlingen zelfstandig laten werken. De handreiking beschrijft wetenschappelijke inzichten voor alle sectoren, van basisonderwijs tot hoger onderwijs.

Hogeschool Utrecht: verwachtingen van online lesgeven

De Hogeschool Utrecht heeft de wetenschappelijke publicatie ‘Teachers  – online teaching expectations and experiences during the COVID-19-pandemic in the Netherlands‘ gepubliceerd. De studie vergelijkt de verwachtingen van online lesgeven vlak voordat we afstandsonderwijs moesten geven met de ervaringen van een maand later. In totaal hebben 200 leraren meegedaan, verdeeld over alle sectoren.

VO-raad: invloed van afstandsonderwijs op de leermotivatie

In opdracht van de VO-raad zijn analyses gemaakt van onderzoek naar de invloed van afstandsonderwijs op de leermotivatie van leerlingen. Enkele bevindingen:

Concluderend volgen er praktische aanbevelingen:

Het onderzoek is gedaan onder 21.995 leerlingen uit het voortgezet onderwijs die tussen half mei en half juli een vragenlijst invulden. Het is uitgevoerd door Femke Geijsel van de Radboud Docenten Academie en Math van Loo en Kim Höppener van e-Loo. Binnenkort verschijnt een overzicht van alle geleerde lessen.

Eerste onderzoeksresultaten: effecten afstandsonderwijs

In de coronacrisis gingen alle basisscholen tussen maart en mei 2020 op slot en werd onderwijs op afstand gegeven. Welke gevolgen heeft deze maatregel gehad op de cognitieve prestaties van de leerlingen? Cito deed onderzoek naar de groei en het niveau van leerlingen in groep 4 t/m 7, voor begrijpend lezen, rekenen en spelling.

Leerprestaties in Limburg

Maastricht University heeft een onderzoek uitgezet met behulp van de OnderwijsMonitor Limburg. Een belangrijke vraag in het onderzoek is in hoeverre onderwijs op afstand invloed heeft gehad op leerprestaties van leerlingen op de Limburgse basisscholen en in het voortgezet onderwijs. De resultaten van dit onderzoek worden gepresenteerd in een reeks factsheets. Deze zijn te vinden op educatieveagendalimburg.nl.  

Eerste onderzoeksresultaten: kansengelijkheid

Uit een tussentijdse rapportage van de Universiteit van Amsterdam over het po en vo, blijkt dat er grote variatie is in de mate waarin ouders zich bekwaam genoeg voelden om hun kinderen te helpen bij het schoolwerk. Ook bleek dat leerlingen niet altijd beschikking hadden over een laptop of tablet om mee te werken.

Van de Werfhorst, Kessenich en Geven (Universiteit van Amsterdam), deden wereldwijd onderzoek naar ongelijkheden in de mate waarin leerlingen en scholen digitaal waren voorbereid op de gevolgen van de pandemie. Ze gebruikten daarvoor data uit meer dan 50 landen. Uit hun analyse komt naar voren dat de achtergrond van leerlingen duidelijk gerelateerd is aan hun digitale vaardigheden. Ook bestaan er in veel landen verschillen tussen scholen als het gaat om digitale infrastructuur en ict-vaardigheden van het personeel.

Het NJI publiceerde in een rapport relevant onderzoek naar de impact van coronamaatregelen op de ontwikkeling van basischoolkinderen. Alles wijst erop dat de uiteindelijke effecten op de ontwikkeling van kinderen grotendeels bepaald worden door de manier waarop het gezin en de omgeving ermee omgaan. Kinderen met ondersteunende leefomgevingen en stevige sociale netwerken zijn veerkrachtiger en beter bestand tegen stresserende omstandigheden en hebben meer kans op te groeien tot evenwichtige volwassenen.

Oproep 

De komende tijd zullen er nog veel meer onderzoeken worden gepubliceerd. Kom je interessant onderzoek tegen? Laat het weten via het loket

Vragenlijst knelpunten

Vanaf begin oktober tot half november 2020 kon je via lesopafstand.nl een vragenlijst invullen. In deze vragenlijst hebben wij gevraagd naar knelpunten die scholen ervaren bij het organiseren van hybride onderwijs en onderwijs op afstand. Ook kon je aangeven welke informatie nog mist op deze website en bij de webinars die we organiseren. De vragenlijst is ingevuld door 102 deelnemers. Je kunt hieronder de signalen lezen die wij hebben ontvangen.

Terug