Stap 1: Beschrijven en begrijpen
Op het moment dat een leerling niet volledig aan het onderwijs kan deelnemen, of al thuis zit zonder onderwijs, is er vaak van alles aan de hand. Het is belangrijk om goed zicht te hebben op wat er nodig is voor deze leerling. Een goed gesprek met de leerling en de ouders is hierin van groot belang. Bij gedragswerk.nl spreken ze over ‘het kind tevoorschijn luisteren’ en dat is waar deze stap over gaat.
Voordat je al een Ontwikkelingsperspectief (OPP) of een plan van aanpak gaat opstellen en in de oplossingenstand gaat, verken je eerst grondig de achtergronden van de uitval van de leerling. Je probeert de leerling te begrijpen en beschrijft de huidige situatie. Het is belangrijk om de personen te spreken die het dichtst bij de leerling staan, zoals de ouders, de mentor, de leraren en de zorgcoördinator of IB-er. Daarnaast zet je stappen in het formele proces: je beschrijft de situatie in het dossier, hebt contact met het samenwerkingsverband en met de leerplichtambtenaar over het verzuim. Je legt hiermee ook de basis voor een goed vervolg.
1.1 Begrijpen/beschrijven: Personen
Met wie ga je allemaal het gesprek aan? Wie zijn de betrokkenen? Wie mag en moet je niet vergeten in deze stap?
- De leerling: Hoe gaat het met de leerling? Hoe kijkt deze zelf aan tegen de afgelopen tijd? Kan deze benoemen wat er is gebeurd en hoe dat voelde? Waar liggen de pijnpunten? Wat heeft de leerling gemist? Hoe belastbaar is de leerling? Zijn er medische of psychische problemen die belemmerend werken?
- De ouders: Hoe gaat het met hen? Wat voor gevolgen heeft de huidige situatie bij hen thuis? Hoe kijken zij naar hun kind? Hoe duiden zij de huidige situatie?
- De mentor/leraar: Welke observaties heeft deze gedaan? Hoe duidt deze de huidige situatie? Welke interventies zijn er al ingezet en hoe is dat gedaan?
- De zorgcoördinator/IB (intern begeleider): Is deze al eerder betrokken bij de huidige situatie? Hoe is dat verlopen en hoe beziet ieder de huidige situatie?
1.2 Begrijpen/beschrijven: Proces
In dit onderdeel van stap een ga je aan de slag met het proces rond de situatie. Hou daarbij de volgende aspecten in het oog.
- Dossier: leg vast wat er allemaal al is gedaan. Je krijgt hiermee goed zicht op de stappen die gezet zijn en hoe succesvol deze wel of niet waren. Je voorkomt daarmee onnodige dubbele acties en teleurstelling. Wees zo concreet mogelijk over de stappen, met datum, afspraken en resultaten. Vermijd aannames en oordelen.
- Samenwerkingsverband: is het samenwerkingsverband al op de hoogte van de situatie? Hebben zij al acties ondernomen rond het verzuim? Uiteindelijk zijn zij verantwoordelijk voor een zo passend mogelijke plek voor elke leerling en zijn er professionals beschikbaar die met de scholen meedenken hierover. Schakel ze al in vóórdat bijvoorbeeld een TLV (toelaatbaarheidsverklaring) wordt aangevraagd.
- Leerplicht: elke gemeente heeft een leerplichtambtenaar die erop moet toezien dat alle leerlingen onderwijs krijgen en niet (te lang) verzuimen. De leerplichtambtenaar heeft ook contacten met instanties die de leerling, ouders en onderwijs kunnen ondersteunen bij problemen. Door de leerplichtambtenaar tijdig te betrekken, voorkom je dat deze negatief moet ingrijpen en werk je aan een gedragen positieve oplossing.
Door goed zicht te hebben op de personen en het proces heb je je basisinformatie op orde. Je kunt verder met Stap 2: Plannen.
Meer weten?
Kijk voor meer informatie op ingrado.nl. Ingrado is het kenniscentrum en de beroepsvereniging voor professionals die zich vanuit hun wettelijke taak inzetten voor het recht op onderwijs en ontwikkeling van jongeren.