Stap 2: Plannen
Je gaat nu samen aan de slag met plannen: je denkt na over het ‘wat’ en het ‘hoe’.
2.1. Plannen: Doel
Om tot een succesvolle aanpak te komen en richting te geven aan het proces, is er een helder doel nodig, hoe groot of hoe klein ook. Er zullen daarbij meerdere categorieën van doelen zijn:
- Doelen op het gebied van lesstof.
- Doelen om aangehaakt te blijven of te worden bij de klas of leeftijdsgenoten.
- Doelen die gaan over het welbevinden en de persoonlijke ontwikkeling van de leerling.
Het is belangrijk om over alle drie de categorieën na te denken en daar doelen bij te formuleren. Betrek hier altijd de leerling zelf bij!
Leg deze doelen vast in een Ontwikkelingsperspectief: het OPP. Zo is het voor iedereen duidelijk wat er is afgesproken. Leg in het OPP in ieder geval vast hoelang stap 3 (de uitvoering) gaat duren. Het advies is om na een week al een eerste evaluatie te plannen om snel te signaleren of alles loopt zoals is afgesproken. Daarna wordt afgesproken hoe stap 3 en stap 4 worden ingeregeld.
Let op: de reden en duur van het digitaal afstandsonderwijs zijn nogal bepalend in deze fase. Heeft de leerling een gebroken been of een depressie? Gaat het om een korte periode van digitaal afstandsonderwijs? Wordt toegewerkt naar een diploma? Of zit de leerling al enige tijd thuis en is het eerste doel om de relatie met (iemand van) de school op te bouwen?
Gebruik hierbij deze tips:
- Onderzoek samen met de leerling wat de leerling nodig heeft.
- Begin met kleine, haalbare doelen.
- Vergeet niet te focussen op wat wél kan. Tip: Inventariseer en bespreek de ontwikkelings- en onderwijsdoelen van de leerling aan de hand van deze vragen:
- Wat zijn de basisbehoeften van de leerling?
- Wat zijn de onderwijsbehoeften van de leerling?
- Welke instructies worden gegeven?
- Hoe ziet de verwerking van de lesopdrachten eruit?
- Hoe houd je de voortgang en feedback in de gaten?
- Hoe kijk en bespreek je de opdrachten na?
- Hoe kun je veilig en betrouwbaar toetsen?
- Op welke manier kun je praktijkvakken aanbieden?
Onderzoek ook het welbevinden en de sociaal-emotionele ontwikkeling van de leerling, via deze vragen:
- Hoe voelt de leerling zich?
- Is er contact met leeftijds- of klasgenoten?
- Zijn er mogelijkheden om samen te leren en ontwikkelen?
- Hoe organiseer je samenwerkend leren en peerfeedback? (Is dit haalbaar?)
- Is de leerling lid van een sportclub, scouting of vereniging? Zo nee, verken of dat een mogelijkheid is.
Meer weten over het OPP? Bekijk dan het dossier hierover bij het Steunpunt Passend Onderwijs.
2.2 Plannen: Regelen/organiseren
Als je de doelen helder in beeld hebt, kun je heel gericht aan de slag met regelen en organiseren. Maak daarbij heldere afspraken en leg deze vast. Dit zijn praktische afspraken tussen de leerling, de mentor en de ouders. Wat wordt van iedereen verwacht?
- Van de leerling: aanwezigheid online, contactmomenten, inzet voor de komende periode.
- Van de ouders: mogelijkheden tot ondersteuning. Welke hulp hebben zij hierbij nodig?
- Van de leraar: hoe contact leggen en afspraken nakomen? Welk aanbod?
De professionalisering van de leraar – wat de leraar nodig heeft om succesvol digitaal afstandsonderwijs te geven – wordt tussen de school en de leraar geregeld.
Naast de onderwijsdoelen, ontwikkeling en technische voorwaarden zijn er ook nog een aantal administratieve zaken die je moet regelen voor afstandsonderwijs. Denk aan:
- Een aanvraag voor een afwijking van de onderwijstijd in het Internet Schooldossier (ISD).
- Zorgen voor een OPP of ingroeiplan en organiseren van evaluatiemomenten.
- Zorgen voor een goed leerlingvolgsysteem.
Bij afstandsonderwijs is het belangrijk om ervoor te zorgen dat alles ook technisch werkt. Controleer daarom goed of alle ICT-randvoorwaarden op orde zijn, aan de hand van deze aandachtspunten:
- Als de leerling thuis geen device beschikbaar heeft, zorgt school hiervoor.
- In de klas is een camera beschikbaar, zodat de leerling mee kan kijken.
- De leerling heeft thuis een goede wifiverbinding. Zo niet, dan zorgt de school ervoor (zelf of via swv of gemeente) dat dit er komt.
- De leraar is digitaal vaardig.
- Er is voldoende kennis over digitale didactiek en hybride werken.
- Er zijn geschikte digitale leermiddelen beschikbaar.
- Er wordt voldaan aan de regels voor informatiebeveiliging en privacy (IBP).
Meer weten? Bekijk de Checklist ICT-randvoorwaarden.
Andere aandachtspunten:
- Maak afspraken over werk- en lestijden.
- Leg vast hoe vaak er contact is tussen de leerling en de leraar.
- Stel samen gedragsregels op over bijvoorbeeld de werkplek, het cameragebruik, opnames en kleding.
- Zorg voor een goede mix tussen luisteren en doen.
- Zorg voor afwisseling in het programma, ook in online en offline.
Wanneer je Stap 2 hebt doorlopen, ga dan verder met Stap 3: Uitvoeren.
Meer weten?
- Lees de Handreiking Ontwikkelingsperspectief (OPP) via de website van het Steunpunt Passend Onderwijs.
- Lees de Handreiking Maatwerk in Onderwijstijd van oudervereniging Balans